derintarih tarih osmanli sunu belgesel

1 Eylül 1915:

Mustafa Kemal'e, Anafartalar Grubu Komutanlığı'ndaki üstün başarılar nedeniyle "Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası" verilişi.

 

2 Eylül 1915:

Mustafa Kemal'in, Çanakkale Savaşlarında yaralanan ve sakatlanan Osmanlı askerleri için para toplayarak gönderen -Almanya'nın İstanbul Elçiliği görevlilerinden- Dr.Ernest Jackh'a teşekkür mektubu :"...Kaderin savurduğu her haşin darbeye bizimle katlanmakla kalmayıp bundan doğan ıstırapları da hafifletmek için akla gelen her yardımı esirgemeyen siz sadık dosta, Fevzi (Çakmak) Bey de selamlarını ve teşekkürlerini yollar." Atatürk'ün komuta ettiği Anafartalar Grubu Komutanlığı'nın Kurmay Başkanı Binbaşı İzzettin (Çalışlar) Bey'in, 16.Kolordu Kurmay Başkanlığı'na atanması.

 

4 Eylül 1915:

Mustafa Kemal'in, Anafartalar'da 4.ve 8.Tümen cephelerine giderek incelemelerde bulunması. Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın, 5.Ordu Komutanı Liman von Sanders'in -Anafartalar Grubu'ndaki yeni düzenleme ile ilgili- 29 Ağustos 1915 tarihli önerisine cevabı :"Anafartalar Grubu'nun devamını, bu grup içindeki tümenlerin şimdilik yalnız 2.ve 15.Kolorduları oluşturmasını ve Gruğ Komutanlığı'nın 16.Kolordu Komutanı Mustafa Kemal Bey tarafından yapılmasını, yüksek öneriniz üzerine uyarınca uygun gördüm."

 

6 Eylül 1915:

Bulgaristan’ın Türkiye ve Almanya’nın yanında savaşa katılması.

 

14 Eylül 1915:

Mustafa Kemal'in Bulgar Generali Petroff'un eşi Sultane Petroff'a Çanakkale'den Fransızca mektubu :"...Düşman kuvvetlerine karşı kendi istediğimiz şekilde karşı koyduk ve daha önce Arıburnu'nda benim karşımda hezimete uğrayan düşman kuvvetleri, aradan aylar geçtikten sonra bu defa da Anafartalar'da tam anlamıyla felç oldular. Generalimin, muhtemelen bunlardan haberi vardır; ama olan biteni doğrudan benden öğrenmesi, sanırım kendisini çok daha fazla memnun edecektir. General Hamilton'a ve Lord Kitchener'e ardı ardına bu başarıları elde etmeme vesile oldukları için teşekkür etmem gerektiğine inanıyorum." Mustafa Kemal'in, 2.ve 15.Kolordu Komutanlarıyla Abdurrahman Bayırı'na gidişi.

 

20 Eylül 1915:

Mustafa Kemal'in rahatsızlanması, Mareşal Liman von Sanders'in Anafartalar Grubu Karargahı'na gelerek, kendisine geçmiş olsun dileğinde bulunması, sonra özel doktorunu gönderişi.

 

23 Eylül 1915:

Mustafa Kemal'in, - Almanya'nın İstanbul Elçiliği görevlilerinden- Dr.Ernest Jackh'ı çadırında kabulü ve söyledikleri :"Tam manasıyla Ruslar gibi karaya tıkıldık. Ruslar çökmeğe mahkumdurlar; çünkü Boğazları kapayarak onları Karadeniz'e tıkadım. Bu suretle, müttefiklerinden ayrı düşürdüm. Fakat biz de aynı sebep dolayısıyla yıkılmaya mahkumuz. Gerçekten biz, Akdeniz, Kızıldeniz ve Hint Okyanusu sahillerine yerleşmiş bulunuyoruz; fakat herhangi bir okyanusa çıkmayı göze alamayız. Deniz kuvvetlerine sahip olmayan bir kara kuvveti olmak itibariyle biz, yarımadamızı, kara kuvvetlerini hiçbir tehdide uğramaksızın istediği sahile getirebilen deniz kuvvetlerine karşı savunmaya asla muktedir olamayacağız." (Atatürk, bu görüşmenin yapıldığı günlerde rahatsızlığı nedeniyle çadırında istirahat etmektedir. Ernest Jackh, hatıralarında şu bilgileri vermektedir :"Mustafa Kemal Bey ağır surette hastaydı ve bu yüzden kendisini ziyaret için çadırına gittim. Malarya (sıtma)'ya tekrar yakalanmıştı. O kadar zayıflamıştı ki, ilkin tanıyamadım. Bununla beraber ateşli tabiatı, evvelce sık sık yaptığımız bütün gece devam eden çok sevdiği görüşmeler gibi, bizi, siyasi bir tartışmaya daldırdı."

 

24 Eylül 1915:

Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın beraberinde Başkomutanlık Vekaleti Harekat Şubesi Müdürü Yarbay İsmet (İnönü) Bey olduğu halde Gelibolu'ya gelişi.

 

26 Eylül 1915:

Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın sabahleyin Kuzey Grubu Karagahı'na gidişi, daha sonra -Anafartalar Grubu cephesine ait- Conkbayırı'nı gezdikten sonra Gelibolu'da 5.Ordu karargahı'na dönüşü (Enver Paşa, bu inceleme gezisinde Anafartalar Grubu Karargahı'na uğramamıştır.)

 

27 Eylül 1915:

Mustafa Kemal'in, 5.Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders'e Anafartalar Grubu Komutanlığı'ndan affını isteyen yazısı :"...Geçenlerde Ekselansları Başkomutan, Kuzey, Güney ve Asya Gruplarını ziyaretiyle gereği gibi onurlandırmıştır; ancak Anafartalar Grubu'nun varlığını tanımak istememekle, bizi ziyaretinin onurundan mahrum kılmıştır. ...Ekselansları Başkomutan'ın şahsıma karşı beslediği duygular böylece bilinirken, orduda aynı koşullar altında hizmet vermem benim için imkansızdır. Siz Ekselanslarından beni şu andan itibaren Grup Komutanlığı'ndan istifa etmiş sayma ve şahsımla ilgili daha sonraki işlemleri tayin etme lütfunda bulunmanızı rica etmek onurunu taşımaktayım."

 

30 Eylül 1915:

5.Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders'in Başkomutan Vekili Enver Paşa'ya Mustafa Kemal'in Anafartalar Grubu Komutanlığı'ndan affını isteyen deilekçe vermiş olduğunu, ancak kabul edilmemesini isteyen yazısı :"...Bu dilekçeyi destekleyemem. Çünkü Mustafa Kemal Bey'i vatanın bu büyük savaşta hizmetlerine muhakkak surette muhtaç olduğu, çok müstesna kabiliyetli, yetkili ve cesur bir subay olarak tanıdım ve takdir ettim. ...Şimdilik ilişikte takdim etmediğim ayrılma dilekçesini, Ekselanslarınızın, güvenini belirtmek suretiyle reddetmek lütfunda bulunmalarını rica ediyorum."

 

11 Ekim 1915:

Gelibolu Yarımadası’nın İtilaf Devletleri’nce boşaltılmasının ilk kez söz konusu oluşu

 

17 Ekim 1915:

Çanakkale bölgesinde General Hamilton'un komutayı General Birdwood'a devrederek cepheden ayrılışı.

 

26 Ekim 1915:

Mustafa Kemal'in, Başkomutanlık Vekaleti'nce 9.,11.ve 12.Tümenlerin birleşmesinden oluşacak 16.Kolordu komutanlığına atanması ve Kolordu Komutanı yetkisiyle "Anafartalar Grubu'nu yönetmekle görevlendirilmesi.

 

30 Ekim 1915:

Turquoise isimli Fransız denizaltı gemisinin esir edilmesi.

 

31 Ekim 1915:

Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın, beraberinde Ahmet İzzet Paşa, Yarbay Feldmann ve Başyaver Kazım (Orbay) Bey olmak üzere Anafartalar Grubu Karargahı'nı ziyareti, Atatürk'le görüşmesi, daha sonra at üzerinde İsmailoğlu Tepesi'ne gidilmesi.

 

3 Kasım 1915:

İstanbul'dan Gelibolu'ya gelen Ayan ve Mebusan Heyeti'nin Anafartalar Grubu karargahı'na giderek Mustafa Kemal'i ziyareti ve beraber cepheyi gezmeleri.

 

6 Kasım 1915:

Çanakkale’den geçerek Marmara’ya girmiş olan E-20 İngiliz denizaltı gemisinin esir edilmesi.

 

7 Kasım 1915:

İngiliz Harp Kabinesi'nin Çanakkale'yi boşaltma kararı.

 

10 Kasım 1915:

Fransız denizaltı gemisi Turquoise’a Enver Paşa’nın katıldığı bir törenle “Müstecip Onbaşı” adının verilmesi.

 

5 Aralık 1915:

Mareşal Liman von Sanders'in Anafartalar Grubu Karargahı'na gelişi ve Mustafa Kemal'e, beraberinde getirdiği hava değişimi izin yazısını vermesi.

 

6 Aralık 1915:

İtilaf Güçlerinin Gelibolu Yarımadası’nı boşaltma hazırlıkları.

 

8 Aralık 1915:

Fethi (Okyar), Dr.Bahattin Şakir ve Dr.Tevfik Rüştü (Aras) Bey'lerin akşam Atatürk'ün misafiri olarak Anafartalar Grubu Karargahı'na gelişleri. Atatürk'ün aldığı hava değişimi izni üzerine Anafartalar Grubu Komutan Vekilliğine atanan Fevzi (Çakmak) Paşa'nın Anafartalar Grubu Karargahı'na gelişi.

 

10 Aralık 1915:

Atatürk'ün -beraberinde misafirleri Fethi (Okyar), Bahattin Şakir ve Tevfik Rüştü (Aras) Bey'ler olmak üzere- Çanakkale'den İstanbul'a hareketi. (Atatürk İstanbul'a dönüşünü takiben Çanakkale'den izinli olarak ayrılış sebebini Salih (Bozok) Bey'e şöyle anlatmıştır :"Ben düşmanın çekileceğini anladığım için bir taarruz yapılmasını teklif etmiştim. Fakat benim bu teklifimi kabul etmediler. Bundan dolayı canım sıkıldı. Çok da yorgun olduğum için izin alarak İstanbul'a geldim. Eğer ben orada iken düşman şimdiki gibi çekilmiş olsaydı, herhalde daha çok sıkılacaktım. Burada bulunmaklığım benim için bir talih eseridir.)

 

11 Aralık 1915:

Mustafa Kemal'in Çanakkale'den İstanbul'a gelişi

 

19-20 Aralık 1915:

İtilaf Güçlerinin, işgal ettikleri siperleri boşaltarak gece Anafartalar, Arıburnu bölgesinden gizli olarak çekilmeleri (Bu bölgedeki boşaltma son günlerde mevcut sisten de yararlanılarak gizli olarak yapılmakta idi. Ancak birlik ve malzemelerin büyük kısmını kapsayan boşaltma bu gece gerçekleştirilmiştir. İngilizler 8/9 Ocak 1916 gecesi de Seddülbahir bölgesinden çekilmişlerdir.)

 

8-9 Ocak 1916:

Müttefiklerin Seddülbahir’i boşaltmaları

 

9 Ocak 1916:

5.Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders'in -İngilizlerin Gelibolu yarımadasından çekilip gitmeleri üzerine- sabah 8.45'de Alçıtepe'den Başkomutanlık Vekaleti'ne telgrafı :"Tanrı'ya şükür Gelibolu yarımadası tamamen düşmandan temizlenmiştir. Diğer ayrıntılar ayrıca sunulacaktır."

 

18 Ocak 1916:

5.Ordu Karargahı'nın, Müttefiklerin Gelibolu yarımadasını boşaltmaları üzerine Çanakkale'den Lüleburgaz'a alınması.

 

1 Şubat 1916:

Atatürk'e Anafartalar Grubu Komutanlığı döneminde gösterdiği üstün başarıları nedeniyle "İkinci Rütbe'den Osmani Nişanı" verilmesi.

1. 19 Mayıs 1881 Selanik’te doğdu. Makbule ve Naciye adlı iki kız kardeşi vardı.
2. 1888 Babası Ali Rıza Efendi verem’den dolayı vefat etti.
3. 1887 Şemsi Efendi İlk Okulunda öğrenimine başladı.
4. 1892 Selanik Mülkiye Rüştiyesine girdi.
5. 1895 Selanik Askeri rüştiyesini bitirdi.
6. 1899 Manastır askeri idadisini bitirdi.
7. 1899 Harp okuluna girdi.
8. 1902 Harbiye’yi bitirdi.
9. 1902 Harp akademisine girdi.
10. 1905 Harp Akademisinden kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.
11. 1905 Şam V orduya bağlı otuzuncu süvari Alayında staja başladı.
12. 1906 Şam’da Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu.
13. 1907 Şam V. ordu Kurmay Başkanı oldu.
14. 1907 İttihat Terakki Cemiyetine üye oldu.
15. 1908 Alman General Litzmanın “Takımın muharebe talimi” adlı eserini Türkçe’ye çevirdi.
16. 1908 Selanik Üsküp Demiryolu Müfettişliğine atandı.
17. 1909 Askeri eğitimleri anlatan Cumalı Ordugâhı adlı eserini yayınlaması
18. 1909 Hareket ordusu Kurmay Başkanlığına atandı. 31 Mart İsyanını bastıran kuvvetlerin Kurmay Başkanıdır.
19. 1910 Fransa’da Picardi Askeri Manevralarına Türk ordusunu temsilen katıldı.
20. 1910 Arnavutluk’ta çıkan Malisor isyanını bastırmak üzere görevlendirildi.
21. 1911 Traplusgarp’ta Derne ve Tobruk’ta savaştı.
22. 27 Kasım 1911’de Binbaşılığa terfi etti.
23. 24 Ekim 1912’de Trablusgarp’tan İstanbul’a geldi.
24. 25 Kasım 1912’de Gelibolu’daki Bolayır birlikleri kurmay başkanlığına atandı.
25. 23 Temmuz 1913’te II. Balkan Harbine girdi. Edirne’yi geri alan Bolayır Birliklerinin kurmay başkanıdır.
26. 27 Ekim 1913. Sofya’ya Askeri Ateşe olarak atandı.
27. 11 Ocak 1914 Sofya Ataşemiliterliklerine ek olarak Bükreş, Belgrat ve Çetin’e Ataşemiliterliklerine atandı.
28. 1 Mart 1914 Yarbaylığa terfi etti.
29. 2 Şubat 1915 Tekirdağ’da yeni kurulan 19. Tümen komutanlığına atandı.
30. 1 Haziran 1915 Albaylığa terfi etti.
31. 8 Ağustos 1915 M.Kemal Anafartalar Grubu Komutanlığına atandı. Çanakkale cephesi.
32. 1 Nisan 1916 Çanakkale’deki başarılarından dolayı rütbesi Tuğgeneral (Mirliva)’liğe yükseltildi.
33. 17 Şubat 1916. Hicaz Kuvve-i Seferiye Komutanlığına atandı. Fakat bu görevi reddetti.
34. 7 Mart 1916. 16. Kolordu Komutanlığına vekâleten atandı. Aynı tarihte Kafkas Cephesinde Muş ve Bitlis’i geri aldığından dolayı altın kılıçlı imtiyaz madalyası ile ödüllendirildi.
35. 18 Mart 1917 II. Ordu Komutanlığına atandı.
36. 5 Temmuz 1917’de VIII. ordu komutanlığına atandı ve Halep’e geldi.
37. 9 Ekim 1917 VII. ordu komutanlığını bırakarak İstanbul’a geldi.
38. 15 Aralık 1917 Veliahd Vahdettin ile birlikte Almanya’ya gitmek üzere İstanbul’dan trenle hareket etti.
39. 7 Ağustos 1918 VII. ordu komutanlığına tekrar atandı.
40. 25 Ekim 1918 İngilizleri Halep’in kuzeyinde durdurdu
41. 30 Ekim 1918 Yıldırım Orduları Grup Komutanlığına atanması
42. 13 Kasım 1918 İstanbul’a gelişi. Bu sırada İstanbul’da olan İtilaf Donanması için Geldikleri gibi giderler demiştir.
43. 13 Kasım 1918’den itibaren İstanbul’da Minber Gazetesine yazılar yazdı.
44. 30 Nisan 1919 9. Ordu Müfettişi olarak atanması.
45. 19 Mayıs 1919 Samsun’a çıkışı.
46. 25 Mayıs 1919 Harbiye Nezaretinin M.Kemal’i İstanbul’a geri çağırması.
47. 8 Haziran 1919 - Harbiye Nezaretinin M.Kemal’i İstanbul’a geri çağırması
48. 13 Haziran 1919 Havzadan Amasya’ya Geçişi
49. 8–9 Temmuz 1919. Görevden alınışı ve bunun üzerine hem görevden hem de meslekten istifa etmesi.
50. 22 Haziran 1919 Amasya Genelgesini yayınlayışı
51. 23 Temmuz 1919. Erzurum kongresine başkanlık yapması.
52. 4 Eylül 1919 - Sivas kongresine başkanlık yapması.
53. 20–22 Ekim 1919 - Salih Paşa ile Amasya görüşmelerini yapması.
54. 27 Aralık 1919 - Temsil heyeti ile birlikte Ankara’ya gelişi.
55. 7 Kasım 1919 - Osmanlı Mebusan Meclisi için yapılan seçimlere Erzurum Milletvekili olarak girdi ve seçildi.
56. 24 Nisan 1920 - T.B.M.M’ ye Başkan seçilmesi
57. 5 Ağustos 1920 - Başkomutan seçilmesi
58. 19 Eylül 1921 - Mareşallik ve Gazilik unvanı verilmesi.
59. 20 Ağustos 1922 - M.Kemal’in Batı Cephesi karargâhının bulunduğu Akşehir’e gelmesi.
60. 26 Ağustos 1922 - Kocatepe’deki Büyük Taarruzu idare etti.
61. 10 Eylül 1922 - İzmir’e gelişi.
62. 9 Eylül 1923 - Halk Fırkasını kurması
63. 29 Ekim 1923 Cumhurbaşkanı seçilmesi
64. 14–15 Haziran 1926- Gazi’ye Suikast girişimi
65. 15–20 Ekim 1927 - Gazinin Büyük Nutuk’u okuması.
66. 24 Kasım 1934 – Atatürk soyadını alışı.
67. 5 Eylül 1938 – Atatürk’ün vasiyetini hazırlayışı.
68. Atatürk’ün ölümü -10 Kasım Perşembe 1938
69. Atatürk’ün naşının Etnografya müzesinden alınıp Anıtkabire konması -10 Kasım 1953