derintarih tarih osmanli sunu belgesel

YENİ BULUŞLAR

barut ve Top

Avrupalılar Barutu Haçlı Seferleri sırasında müslü­manlardan öğrenmişlerdir.

Topun icad edilmesiyle barutun önemi anlaşılmıştır. Krallar feodalite düzenini yıkmak için topu kullanmışlar­dır. Derebeylerin yaşadıkları kaleler ve şatolar yıkılmış, feodalite sona ermiştir.

Top, coğrafi keşiflerde sömürgelerin kazanılmasında çok etkili olmuştur. 

Kağıt ve Matbaa

Kağıt Çinli'ler tarafından bulunmuştu. Çinlilerin ipek­ten, Türklerin pamuktan kağıt yapmasını bildikleri dö­nemde, Avrupalılar kağıt yapımını bilmiyorlardı. Avrupalı­lar, Haçlı seferlerinde kağıt yapımını öğrendiler.

Matbaaya benzer ilk baskı aracını Çinliler icat etmiş­lerdi. Bilinen şekliyle matbaa ilk kez tahta harflerden Felemenlki Jan Koster tarafından ya­pılmıştır. Alman Jan Gutenbirg Kurşun ve Antimon ma­denlerinin karışımından daha dayanıklı harfler dökerek matbaayı geliştirmiştir.

Matbaanın geliştirilmesi dünya fikir hayatında uya­nışı sağladı. Hümanizm, Rönesans ve Reform hareketle­rinin doğmasında etkili oldu. 

Usturlab – Pusula

Avrupalı gemiciler kıyıları izleyerek ulaşımı yapar­lardı. Müslüman gemiciler Hint okyanusunda coğrafi yeri belirten usturlab ile yön tayinine yardımcı olan pusulayı kullanıyorlardı. Pusula Çinliler tarafından bulunmuştu. Avrupalılar haçlı seferlerinde pusulayı tanıdılar. Pusula­nın açılarıyla ilgili hesapları geliştiren Avrupalı gemiciler pusula sayesinde açık denizlere çıkabildiler. 

COĞRAFİ KEŞİFLER

Yeniçağda Avrupalılar bilinmeyen ülkeleri bulmak, yeni ticaret merkezleri kazanmak amacıyla XV yy'ın sonlarında XVI yy boyunca süren keşiflere yöneldiler. 

COĞRAFİ KEŞİFLERİN NEDENLERİ

1) Doğu ülkelerinin zenginliği

Marko Polo'nun Asya gezisi sonrasında yazdığı "Dünya harikaları" kitabında Çin ve Hint, Türk ülkelerinin zenginliklerinden söz etmesi, İpek yolu ve Baharat yolu kervanlarının Doğu Akdeniz, Karadeniz limanla­rında ya­rattığı ticari canlılık Avrupalılar tarafından öğre­nilmişti.

Venedikli ve Cenevizli gemicilerin Avrupalıların ihti­yaç duyduğu malları alarak Avrupa pazarlarına götürme­leri ve pahalıya satmaları, Avrupalıları yeni ticari yollar aramaya yöneltti. 

2) Coğrafya bilgilerinde ilerleme

Ortaçağda Avrupalıların dünya ile bilgileri yetersizdi. Avrupalılar, Haçlı seferleriyle müslümanlardan çok önemli bilgiler öğ­rendiler. Dünyanın yuvarlak olduğunu, din adamlarının dedikleri gibi düz olmadığını anladılar. Din adamlarının söylediklerine önem vermediler. Harita­lar'da düzeltmeler yaptılar. Yeni haritalar yapılarak ço­ğalttılar. Coğrafya bil­gisiyle ilgili bir çok eser tercüme ederek bastırdılar. Hindistan'a başka yollardan gidilebi­le­ceği anladılar. 

3) Gemicilik Sanatının İlerlemesi

Pusulanın Avrupa'da bilinmesi gemicilik sanatının gelişmesini etkiledi. Açık denizlere açılmak için Kadırga, Karavel denilen dayanıklı gemiler yapıldı.

Coğrafya bilgisindeki ilerleme sonucu gemicilerin hu­rafelere inanmamalarını ve daha cesur hareket etmele­rini sağlamıştır. 

4)İstanbul'un Fethedilmesi         

İstanbul'un fethinden sonra Karadeniz'deki Kırım ve Trabzon ticaret merkezlerinin, Türklerin eline geçmesi. Avrupalıların ipek ve baharat mallarını pahalıya almala­rına neden olmuştur.  

 

 

5)        Başka Deniz Yollarının Aranması

İspanyol ve Portekizli gemicilerin Akdenizde Vene­dikli ve Cenevizli gemicilerden dolayı doğu ticare­tin­den yararlanmayışları nedeniyle başka deniz yolları aramaları 

HİNDİSTAN YOLUNUN BULUNMASI

Portekizli prens Hanri Hristiyanlığı yaymak ve Baha­rat yolunu bulmak amacıyla keşifleri başlattı. Portekizliler ekvatoru geçerek B. Afrika kıyılarını tanıdı­lar. Bartelmi Diyaz Ümit burnunu buldu (1487). Vasko Dö Gama Ümit burnundan geçerek batı Hindistandaki Kalikut limanına ulaştı (1498). Böylece Hint deniz yolu bulundu. Bu yol, Baharat yolunu Hint ve Avrupa limanla­rına çevirdi. Bu deniz yolu Süveyş kanalının açılmasına kadar önemini sürdürdü. 

KRİSTOF KOLOMB, AMERİKA'NIN KEŞFİ (1492)

Cenovalı bir denizci olan Kolomb İspanya kralı Fer­dinand ve kraliçe İzabella'nın yardımıyla Hindistanı bul­mak amacıyla Atlas Okyanusuna açıldı. Amerika'nın do­ğusundaki Bahama adalarına ulaştı. Bu adaları Hint adaları olarak niteledi. Yaptığı dört sefer sonucunda İs­panya kralı zenginlik getirmediğinden Kolombu görev­den aldı. Ameriko Vespuci Kolombun bulduğu yerlerin yeni bir kıta olduğunu açıkladı (1570). 

DÜNYANIN DOLAŞILMASI (1519 – 1522)

Dünya'yı ilk önce dolaşmayı başaranlar Macellan ve arkadaşlarıdır. Şarlken adına bu yolculuğa çıktılar. Gü­ney Amerika kıyısını dolaşarak ilk kez büyük okya­nusu aştı. Macellan Filipinler'de ölünce Del Kano Ümit bur­nunu geçerek İspanya'ya ulaştı. Dünya'nın yuvarlak­lığı ispat­landı. Bu yol Panama kanalının açılmasına ka­dar öne­mini korudu. 

KEŞİFLERİN SONUÇLARI

1)        Portekizliler ve İspanyollar keşfettikleri ülkelerde sömürge imparatorlukları kurdular. Sömürge politikasına diğer devletlerde önem verdiler.

2)        İpek ve Baharat yolları Hint okyanusu limanlarına yöneldi. Akdeniz ve Karadeniz limanlarına bu ticaret ker­vanları gelmez oldu. Doğu Akdeniz ticareti önemini kay­betti. Türk ve Müslüman ülkeler ekonomik yönlerden ge­riledi.

3)        Avrupanın Atlas okyanusu kıyı limanları (Lizbon, Anvers, Bordoaux, Londra, Rotterdam) gelişti. Venedik, Ceneviz, Marsilya limanları ikinci derecede liman oldular.

4)        Yeni bulunan ülkelerden bol miktarda maden, de­ğerli tarım ürünleri Avrupa'ya getirildi. Ekonomide Altın ve Gümüş madenlerinin miktarı arttı. Ticaret ve para pi­yasasını canlandırdı.

5)        Ticaretle uğraşan Burjuva sınıfı zenginleşti. Asiller eski etkinliklerini kayıpetti. Bunun sonucunda Avrupanın sosyal ve ekonomik yapısında değişiklikler oldu.

6)        Keşfedilen ülkelere Avrupa'dan göç başladı. Amerika ve diğer kıtalara göç sonucu yeni ticaret mer­kezleri oluştu.

7)        Yeni ırklar ve uygarlıklar tanındı. Amerika kıta­sında çok eski medeniyetlerin bulunduğu anlaşıldı.

8)        Dünya'nın yuvarlaklığı anlaşıldı. Dünya'nın düz merkezinin Kudüs olduğunu belirten kiliseye güven azaldı. Hristiyanlık yeni ülkelere yayıldı.

9)        XVI. yüzyıl sonlarında doğru Avrupa'da biriken al­tın ve gümüş Osmanlı ekonomisini olumsuz yönde etki­ledi. Bol miktarda altın ve gümüş paranın Osmanlı ülke­sine gelmesi, akçenin değerini düşürdü. 

RÖNESANS

Rönesans nedir?

XV ve XVI Yüzyıllarda Avrupa ülkelerinde Eskiçağ kültürünün etkisiyle edebiyatta, sanatta, bilimde mey­dana gelen değişmeler ve gelişmelerdir. 

Rönesans'ın nedenleri

1)        Eski Yunan ve Roma uygarlıklarının eserlerinin yeniden incelenmesi, okutulması

2)        Matbaanın bulunuşu ve kağıdın bollaşması ile çok sayıda kitap basılması. Yeni buluş ve düşüncelerin ya­yılması

3)        İstanbulun fethinden sonra Bizanslı bilginlerin Eski Yunan dilini öğretmesi ve ilkçağ eserlerini tanıtma­ları ve öğretmeleri

4)        Coğrafi keşifler sonucu Avrupa'nın zenginleşmesi Mesen denilen sanat, edebiyat ve bilim adamlarını koru­yan zengin bir sınıfın ortaya çıkması

5)        XV ve XVI yüzyıllarda yetenekli sanat, düşünce, bilim adamlarının yetişmesi ve bunların etkili çalışmalar yapmaları

Devamı İçin Tıklayınız.